Âşıq Bilal (Şamahi, 1872 -1937)


20.yüzyıl âşıklarındandır. 1872 yılında Şamahı kazasının Geşeddin köyünde doğmuştur. Bazı kaynaklara göre 1937, bazılarına göre ise 1938'de vefat etmiştir. 15 yaşından çıraklığa giren Bilâl, üç yıl sonra da müstakil olarak çalıp söylemeye başlamıştır. Azerbaycan'ın yetiştirdiği güçlü âşıklardan birisi olan Bilâl, kötü yöneticilere karşı şiirler yazmış, halk arasında sevilmiş, sayılmış; bir yerde halkın sözcüsü durumuna gelmiştir. 1928 yılında toplanan I. Âşıklar Kurultayına da katılan Aşık Bilâl, halk şiirinin değişik türlerinde şiirler söylemiştir.

 

"Gelginen" redifli koşmasında Elesker'i Şamahı'ya davet etmesine bakılırsa Âşık Bilâl'ın Elesker'le tanışıklığı vardır.

 

Şiirlerinde daima iyilikten yana olan Âşık Bilâl, "yaxşıdi" redifli koşmasında iyilerle kötüleri karşılaştırmıştır.


KEKLİK

Vurulmuşam camalına,

Gel derdimi qan a keklik.

Gelin kimi ayağına,

Sen qoymusan xına keklik.

 

Başın yaşıl, gözün qara,

Oxşayırsan nazlı yara,

Qaçma bizden uzaqlara,

Qal bu yerde, sona keklik.

 

Qız sovuşub, yaz gelende,

Qız, gelinler gül derende,

Onlara gel qarış sen de,

Qaçma menden, yana, keklik.

 

Azad dolan bizim yerde,

Son qoymuşuq qeme, derde,

Aşıq Bilal meclisinde,

Neğme desin sana keklik.

 

GELGİNEN

Salam gönderdim sene, Elesker,

Qedem qoyub bu meqama gelginen,

Dost olmaq istesen menimle eğer,

Bir axşam yemeye, şama gelginen.

 

Nece yerden sorağını almışam,

Geldiyin yollara xalça saimışam,

Gözleyirem, ixtiyarda qalmışam,

Qonağa hazırdı, xana gelginen.

 

Ustadla isterem bir qılım sohbet,

Senetkar adına varımdı hörmet,

Bilal ariflere eyleyir xidmet,

Şamaxı'ya, bizim yana gelginen.

ÖLDÜRDÜ

Meni bir qelem qaşlının,

Nazı öldürdü öldürdü,

Çiyni xurmayı saçlının,

Sözü öldürdü, öldürdü.

 

Ağ ellerde xana yaxdı,

Zülfünü boynuma taxdı,

Naz eyleyib mene baxdı,

Gözü öldürdü,öldürdü.

 

Yar başına dolanmazdım,

Eşq oduna qalanmazdım,

Eğyar olsaydı yanmazdım,

Ozü öldürdü, öldürdü.

 

Deryalarda olar ada,

Mene gelsin yardan qana,

Bilal'ı yar, bir de bada,

Düzü öldürdü, öldürdü.