Âşıq Eli (Dağ Kuşçu, 1900-?)


Tahminen 1900 yılında doğmuştur. Tovuz bölgesi Dağ Kuçu köyündendir. Genç yaşlarında âşıklığa başlamıştır. Halk şiirinin çeşitli şekillerinde söylemiş olmasına rağmen geraylı, koşma ve deyişmelerde başarılıdır.

 

Ali, şiirlerinde edebi sanatları bilhassa teşbih sanatını kullanmada oldukça başarılıdır. Tabiat konulu şiirlerinde de başarılı olan Ali, bu şiirleri ile sevgiliyi, tabiat ile birleştirmiştir.

 

Keçdi zimistan geldi novbahar,

Düşdü ruzigar havalar keçdi,

Deli könlüm günde yüz xeyal eyler,

Belalı serinden sövdalar keçdi.

 

Âşık Ali'nin dışında Azerbaycan'da "Eli" mahlaslı epey âşık ve şair vardır. Bu sebepten bunların şiirlerinin birbirine karıştırılmaması gerekir.



AY QIZ

Xınalı nazik ellerin,

Şehd şekerdi dillerin,

Ağ yüzde siyah tellerin,

Qoxusu yasemen ay qız.

 

Ölünce dönmerem senden,

Qaşların yaqut Yemen'den,

Yüzün gören olar candan,

Geder qalmaz iman, ay qız.

 

Siyah kirpiğin qaxırsan,

Canım odlara yaxırsan,

Gah gülürsen, gah baxırsan,

Dad elinden aman ay qız.

 

Eli deyer gören doymaz,

Yaxşıdırsa, boyun eymez,

Dünyada intizar qoymaz,

Leblerinden emen ay qız.

 

AY ÜZE ÜZE

Camalın şö'lesi ersi e'laye,

Dolanır dünyanı ay üze üze,

Qaşların celladdı, gözün heramı,

Deme ki danışır ay üze üze.

 

Ay nazenin Senem ağır elin var,

Tökülmüş qerdene siyah telin var,

Çeşmeler yanında derin gölün var,

Çalxalar sonalar ay üze üze.

 

Güzelliğin bu alemde seçilmiş,

Seni görüb elif qeddim bükülmüş

Zenehdanda qızıl güller açılmış,

Qoyma horyat deyer ay üze üze.

 

Maral gibi oğrun oğrun baxışın,

Şirin canı ateşlere yaxişın,

Xoş yerişlerin, xoş sallanışın,

Eli'nin canın ay üze üze. 

AŞIQ ELİ İLE GÜLÜSTAN'IN DEYİŞMESİ

Gülüstan:

Qurbet elden gelen aşıq,

Aşıq xoş geldin, xoş geldin,

Meni derde salan aşıq,

Aşıq xoş geldin xoş geldin.

 

Aşıq Eli:

Ala gözlü nazlı dilber,

Dilber xoş vaxtına geldik,

Söyle derdinden bir xeber,

Dilber xoş vaxtına geldik.

 

Gülüstan:

Eşqin deryasın boylaram,

Canım ateşe oylaram,

Üç aydı seni gözlerem,

Aşıq xoş geldin xoş geldin.

 

Aşıq Eli:

Hüsnüne edim tamaşa,

Az qalır xeyalım çaşa,

Qarlı dağlar aşa aşa,

Dilber xoş vaxtına geldik.

 

Gülüstan:

Menim adım Gülüstan’di,

Lebim xesteye dermandı,

Dost dostundan dönmek qandı,

Aşıq xoş geldin xoş geldin.

 

Aşıq Eli:

Zenehdanda açıb gülü,

Ötür dolanır bülbülü,

Mehman gelib aşıq Eli,

Dilber xoş vaxtına geldik.