Âşıq Musa (XIX. yüzyıl)


19. yüzyıl âşıklarından olup, doğum ve ölüm tarihi belli değildir. Ancak, onun doğum yeri olarak Göyçe yöresinin Ağkilse köyü olduğu bilinmektedir.

 

Elde bulunan şiirlerinden anladığımıza göre, tahsil görmüş, Özellikle de divan şiiriyle yakından ilgilenmiştir. Şiirlerinin çok az bir kısmı, günümüze kadar ulaşmış olup, koşma, geraylı, mühemmes ve divanî gibi türlerdedir.

 

Diğer 19. yüzyıl Azerî âşıklarında olduğu gibi, Âşıq Musa'nın şiirlerinde de, sosyal konular, halkın problemleri, insanların karşılaştığı zorluklar, saz ve sözün önemi, vs. gibi konular işlenmiştir.

 

Şiirlerinden öğrendiğimize göre, Âşıq Musa, sazlı sözlü meclislere katılmıştır. Bu cümleden olmak üzere, Dağıstan, Rusya, Gürcistan, Orta-Asya ve Türkiye'ye de gittiği anlaşılmaktadır.


TELLİ SAZIN

Meclisleri abad eyler,

Ne günahı telli sazın?

Melul könüller şad eyler,

Ne günahı telli sazın?

 

Yeki şecer, yeki demir,

Ara vurmur, yalan demir,

And içmeyir, rüşvet yemir,

Ne günahı telli sazın?

 

Fikrini vermir qeleme,

Zülüm eylemir aleme,

Pulunu vermir seleme,

Ne günahı telli sazın?

 

Yoldan çıxıb yolun azmır,

İblis kimi ara pozmur,

Molla kimi cadu yazmır,

Ne günahı telli sazın?

 

Musa vesfin söyler saza,

Ruh verir geline, qıza,

Oxşamır o şeyidbaza,

Ne günahı telli sazın?

DİLİM

Dilim, bu öyüdü sene verirem,

Çox dünya malına sarışma, dilim.

Çalış, sen hemişe öz emeyin ye,

Haram mal yemeye alışma, dilim.

 

Bir meclise vardın, nitqin olsun lal,

Eyleşenler senden derk etsin kamal,

Dindirseler dillen, dinmesen lal qal,

Hercayi danışıb gülüşme, dilim.

 

Menim sözlerimi saxla emanet,

Sidqinen dost olan tez tapar murad,

İstesen ki, başın ola salamat,

Ağzına geleni danışma, dilim.

 

Musa oda alışmayıb, ne lazım?

Bîvefayla barışmayıb, ne lazım?

Haqq'ın özü sirr açmayıb, ne lazım?

Gel gördüyün sirri sen açma, dilim.

 

GÜLE GÜLE

Xudam seni ne xoş günde yaradıb,

Salıbdı cahana, ay güle güle.

Gözellikde Yusif sene tay olmaz,

Ahbsan qüdretden pay, güle güle.

 

İnanmıram müşkül işler düzele,

Tebib sensen, gel yaramı tezele,

Men ne deyim senin kimi gözele,

Eledin ömrümü zay güle güle.

 

Uca boylu, tuti dilli bextever,

Sene qurban evim, malım, her ne var,

Aşıq Musa deyer, gül yanaqlı yar,

Sen getir, men içim çay güle güle.