Âşıq Qerib (16. - 17. Yüzyıl)


Âşıq Qerib

(XVI-XVII. yüzyıl)

 

Hayatı hakkında kesin bilgi olmayıp, 16. yüzyılın sonu ile 17. yüzyılın başında yaşadığı tahmin edilmektedir. Bugün gerek Anadolu, gerekse Azerbaycan sahasında; hem sözlü, hem de yazılı kaynaklarda bilinmektedir. Halk hikâyeciliği geleneği içerisinde önemli bir yeri olan Aşıq Qerib'in şiirleri, hecenin 8 ve 11'li kalıbına göre söylenmiştir. Şiirlerin büyük çoğunluğu, sevgilisi Senem'in yolunda geçen maceralara ayrılmıştır.

 

Âşıq Qerib hikâyesinden öğrendiğimize göre o, Halep'ten Anadolu'ya gelmiş; orada 7 yıl âşıklık yaptıktan sonra tekrar Halep'e gitmiştir.

 

Aşıq Qerib, yukarıda da belirttiğimiz gibi Azerbaycan âşıkları arasında daha çok, dastanlar -halk hikâyeleri antolojilerine girmiştir. Fakat zaman zaman, az da olsa şiir antolojilerine de girmiştir.


AĞLARAM

Şikayetim vardır, felek elinden,

Felek, mene düşmen oldun, ağlaram.

Qorxum budur, hesret qalam yarıma,

Felek ile düşmen oldum ağlaram.

 

Bizim eller dağdır, daşdır, virandır,

Qedir Mövlam, her metlebi verendir,

Bayırda qar, çovğun, dolu, borandır,

Vetenimden ayrı düşdüm, ağlaram.

 

İyid odur, öz sinini gizleye,

Ciyerini kabab edib duzliye,

Reva mıdır, Qerib burda gözleye,

Felek ile düşmen oldum, ağlaram.



YOX MENİM

Ayrıldım elinden, çixdım gurbete,

Ağiaram, sızlaram, kimsem yox inenim.

Qerib deyilib düşdüm dilden dillere,

Ağlaram, sizlaram, kimsem yox menim.

 

Genç yaşımda terk eyledim vetenin,

Qürbet eller olu, menim meskenim,

Gözü yaşlı, gözü yolda Senem'in,

Ağlaram, sızlaram, kimsem yox menim.

 

Aşiq Qerib, yanıg yanıg söylesin,

Enib eşgin deryasını boylasın,

Her seni dünyada namlar eylesin,

Ağlaram, sızlaram, kimsem yox menim.

 

YOXUMUŞ

Xaraba galasa, Tiflis seheri,

Heç sende oynayıb gülen yoxumuş.

Bülbül susub, bağ bozulub, gül solub,

Yad bağların e'tibarı yoxumuş.

 

Men gedirdim, dostum çıxdı qabaxdanî,

Acı sözün salmaz, meni damaqdan,

Bizim gülden, yad güllere qonmaqdan,

Yad sonanm e'tibarı yoxumuş.

 

Aşıq Qerİb gelmeğinden yad oldu,

Smıx könlüm meluî oldu, şad oldu,

İstekli dilberim bizden yad oldu,

Yad sonanm e'tibarı yoxumuş.