Âşıq Qurban Ağdabanlı (Kelbecer, 1859 - Kelbecer, 1925)


19. yüzyıl âşıklarından olup, 1859 yılında Kelbecer'in Demirçidam köyünde doğmuştur. Babası, Mcşedi Meherrem, köyün zenginlerinden olmasa da oğluna tahsil yaptırabilecek bir güce sahiptir. Qurban, Azerî Türkçesi ve Fars dilinde mükemmel bir medrese tahsili görmüş, devrinin ilim sahibi âşıklarından biri olarak tanınmıştır. O, Kelbecer'de ve ona komşu olan Göyçe-Basargeçer bölgesindeki pek çok âşıkla münasebet kurmuş, Âşık Elesger'in en yakın arkadaşlarından birisi olmuştur.

 

Qurban, daha sonra, Demirçidam köyünden Ağdaban köyüne göçmüş ve ömrünün sonuna kadar burada yaşamıştır.

 

Âşıq Qurban, geraylı, koşma, dîvânî, mühennes, zincirbend, güzelleme vs. gibi türlerde çok sayıda şiirler söylemiştir. Bu şiirler, Âşıq Qurban'ın oğlu Dede Şemşir tarafından toplanmış ve kitap halinde yayınlanmıştır. Bu şiirlerde, Aşıq Qurban’ın Nöres İman, Bimar Ali gibi tanınmış âşıklarla olan deyişmeleri ve bazı usta âşıkların şiirlerine yazdığı nazireler vardır.

 

Qurban, 1925 yılında doğduğu köyde vefat etmiş ve buraya defnedilmiştir.


YAXŞIDI

Ganana can qurban etmek layıqdı,

Arife söylemek beli yaxşıdı.

Bu dünyada dad yarımçıq elinden,

Derdinden kim olsa halı yaxşıdı.

 

Barsız bağçalardan, kölgesiz gülden,

Bî-qeyret oğuldan, qiymetsiz puldan,

Keremsiz ağadan, vefasız quldan,

Bî-vec kamallıdan deli yaxşıdı.

 

Sardan terlan olmaz, namerdden aslan,

Me'nasız kelmeden, metlebsiz dastan,

Gesemhor mö'münden, ilqarsız dostdan,

Faydasız diriden ölü yaxşıdı.

 

Hesir baha getmez, atlas qumaşdan,

Qızıl yaqut olmaz cövhersiz daşdan,

Meerfetsiz, naşüur olan başdan,

Zibilliyin yanğın gülü yaxşıdı.

 

Qurban, sat serrafa neçedi bir can,

Çox var denge deymez etmesen ehsan,

Edaletsiz divan, insafsız insan,

Herkes bu metlebi bili yaxşıdı.

NEDENDİR

Tuti dilli, gül endamlı mehriban,

Götürmürsen o yaşmağı nedendir?

Eşqin ateşine yanır pervane,

Gezdirirsen bu çırağı nedendir?

 

Yoxsulam, yanında varı görende,

Xesteyem, bağında narı görende,

Terlan iqbalında sarı görende,

Könlüm olur qem otağı, nedendi?

 

Qurban, bu dünyada gözel çoxdu çox,

Her birinden deyib sinene min ox,

Sızıldar yaralar, eylerem ox ox,

Demirsen sinenin dağı nedendir?

 

ÇETİNDİ

Tebib yox, cerrah yox, bulunmaz elac,

Sağalmaz, qurtarmaz yara çetindi.

Zulümdü merd ola namerde möhtac,

Yamandı ayrılıq, ara çetindi.

 

Hele var dağlarda Mecnun nalesi,

Gelir qulağıma, kesihnir sesi,

Qırılsa sağalmaz könül şişesi,

Bilmez, olsa para-para, çetindi.

 

Ağlaram, gözümden tökerem yaşı,

Sinemi yandırır möhnet ateşi,

Serrafe yüklemek gövhersiz daşı,

Hemdem olmaq biilqara çetindi.

 

Bexteverdi öz bextinden yarıyan

Xoş gün gorüb yarla Birge qarıyan,

Axır qanım, yaram yoxdu sarıyan,

Müşkül derde ola çare çetindi?