Âşıq Şemşir (Kelbecer, 1893-1980)


1893 yılında Kelbecer bölgesinin Demirçidam köyünde doğmuş, 1980 yılında vefat etmiştir. Halk şiirinin gerayli, koşma ve mani gibi şekillerinde söylemiştir.

 

Aşıklık sanatını babası Gurban ve Aşık Elesger'den öğrenmiştir. Katıldığı yarışmalarda çeşitli armağanlar kazanmıştır.

 

Aşk, tabiat, memleket ve siyaset gibi konuları şiirlerinde işlemiştir. Cinas sanatını da çok iyi kullanan Şemşir, cinaslı mani türünde de şiirler söylemiştir. Siyasî konularda yazmış olduğu şiirleri diğerlerinin yanında zayıf kalır.



BENÖVŞE

Bahar çatıb bezeyir mi dağları,

Açılır mı sizin yerde benövşe.

Qırmışır mı dodaqları nergizin,

Teze ter mi güneylerde benövşe.

 

Aşıq Qurbani'den qalıb nişane,

Torpaqdı bize de, ona da ana,

Boynunu perişan eymesin yana,

Salmasın qelbimi derde benövşe.

 

Nedendi lalanın bağrında qara,

Bu letif  çiçeye kim vurub yara,

Qjizılgül qelbini yedirir xara,

Heyif ki, tez solur bir de benövşe.

 

Ona can yetişir yaz nefesinden,

Oyamr yuxudan bülbül sesinden,

Cennet çelenginin düşüb desinden,

Tutmasın üzüne perde benövşe.

 

Yarpağın zerifdi, yaraşığın var,

Çemene, çiçeye sarmaşığın var,

Qoca Şemşir kimi bir aşığın var,

Söyler sözün düşen yerde benövşe.

 

DEDİM DEDİ

Gözel senin görcek tabım taqetim,

Men dedim, qalmadı sen dedin, qaldı,

Yene kec baxışm yazıq canımı,

Sen dedin, almadı, men dedim, aldı.

 

Men dedim, qelbimde var bir tehlüke,

Sen dedin, temenna edirsen belke,

Nedir, yanağında görünen leke,

Men dedim, busedi, sen dedin, xaldı.

 

Men dedim, kim düşür herden yadına,

Sen dedin, heyranam söz üstadına,

Senin hicrin meni eşqin oduna,

Sen dedin, salmadı, men dedim, saldı.

 

Men dedim, derdinden menem üzülen,

Sen dedin, sineme sözdür düzülen,

Leblerinde qetre qetre süzülen,

Men dedim, zülaldı, sen dedin, baldı.

 

Men dedim, bilene deyek bu halı,

Sen dedin, küyleme eli, manalı,

Bu Aşiq Şemşir'in saçı Saqqalı,

Men dedim, qaradı, sen dedin, çaldı.

GÖZLERİN

Gör nece oxşardı yuxusuzlara,

Senin bu süzülüb yaxan gözlerin.

Gah bi-huş eylesin az qaldı meni,

Ildırım sür'etli çaxan gözlerin.

 

Gelen çoxdu bu vesfinin sesine,

Gözellerde ne ed irsen besi ne,

Yüz aşiq öldürür bir güllesine,

Herden xumarlanıb baxan gözlerin.

 

Qatıbsan lebine, şekeri, qendi,

Kimler öyretmişdi, sene bu fendi,

Dağıtdı, taladı obanı, kendi,

Dağıdıb evini yıxan gözlerin.

 

Vurub yere serdin geldiyim yerde,

Şemşir'i ağlatdın güldüyüm yerde,

Sineme ox vurdun öldüyüm yerde,

Meni nöker etdi o xan gözlerin.

 

ÖLDÜR

Demedim mi qan elemek günahdı,

Qız meni gözünen, qaşınan öldür.

Ya vur, öz başımı ağ memen ile,

Ya vur ağacınan, daşman öldür.

 

Qıya baxib öz canımı üz, gelin,

Dilim tutmur sene deyim söz, gelin,

Ixtiyar sendedir, ala göz gelin,

Özün bil, zorunan, xoşunan öldür.

 

Meni eşqsiz, mehebbetsiz tanıma,

Rehmin gelsin, menim yazıq canıma,

Esirgeme o tökdüyün qanıma,

Razıyam canınan, başınan öldür.

 

Sen gelende zimistanım yaz olur,

Serim ayağımda peyandaz olur,

Tek ovçunun hövselesi az olur,

Bir neçe tayınan, tuşunan öldür.

 

Şemşiri esir tek zülfüne bağlat,

Bir demir şiş ile sinemi dağlat,

Isteyirsen güldür, istersen ağlat,

Gözüm dolsa qanlı yaşınan öldür. 

MEN ÖZGESİNE

Sin herifin sinem üçün yaranmış,

Nabeled olmuşam men özge sine,

Ne kanar baxırsan biganeler tek,

Belke oxşadırsan men özgesine.

 

Gerden çekdin, boyun benzer bir qaza,

Seni tutan bir qederdi, bir qeza,

Qessal yuyub qebrimizi bir qaza,

Sensiz nece gedim men özge sine.

 

O şeyda bülbülün köksü ne sarı,

Gözüm hesret baxır köksüne sarı,

Şemşir'i zülfünle köksüne sarı,

Bil ki istemirem men özge sine.

 

NAR OLABİLMEZ

Oddan gül töreyer, atalar demiş,

Her daşda qığılcım, nar olabilmez.

Terlan yumurtasın qarğa beslese,

Itirmez eslini, sar olabilmez.

 

Sevmese bir insan elmi, seneti,

Bilmez ona desen yüz nesiheti,

Boran yağdırmaqdı, qişın adeti,

Gül açar baharda, qar olabilmez.

 

Elm üçün özünü etmeyen nöker,

Bütün ömür boyu ah u zar çeker,

Ağlayan, gözünden qanlı yaş töker,

O kesde feraset var olabilmez.

 

Ustad oğlu olsa ustad yaxşıdı,

Şemşir'em eyilmez polad yaxşıdı,

Yüz haram qazancdan savad yaxşıdı,

Onun kimi yoldaş, yar olabilmez.

 

BİLMEDİN

Ay nainsaf, hesretinden düşdüm ne hala, bilmedin,

Mecnun kimibu dağlarda çekdim ah nale, bilmedin,

Sındırdın könlüm sazını, dindirib çalabilmedin,

Bağ bostanım hezan kimi az qaldı solabilmedin,

Yahu deyib, nale saldım ele mahala bilmedin.

 

Seminin perva nesiyem, heyli zamandan ay zalim,

Men Sen'an'dan beter oldum, dinden imandan ay zalim,

Haldan düşüb, yorulmuşam, ovsandım candan, ay zalim,

Görüb bilen töhmet edir here bir yandan, ay zalim,

Eşidenler deyir mene "yar sevdin, ala bilmedin".

 

Daha sene inanmıram, yalan oldu eşqin, andın,

Şemşir düşdü ateşine sen ne duydun, ne de yandın,

Eşq oduna inanmadın, mehebbeti heder sandın,

Ha yalvarıb, ha yoncudum, kenar çekib yan dolandım,

Firgetinden men ne çekdim, geldim zevala, bilmedin.