Heyyat Mirze (Tovuz, 1865 -1922)


1865 yılında Tovuz Bölgesinin Bozalganlı köyünde doğmuştur. Ancak bazı kaynaklar Mirza'nın doğum tarihini 1900 olarak vermektedir. (H. Eli-zade, Azerbaycan Aşıkları II, Baku 1930,143). 9 yaşında "Molla" mektebine gitmiştir. Burada okumayazmayı öğrendikten sonra mektepten ayrılmıştır. Terzi yanına çırak olduktan sonra bu mesleği çok kısa zamanda öğrenmiştir. Terzilikle uğraştığı için "Hayyat" mahlasını almıştır. 1922 yılında vefat etmiştir.

 

Şiirlerinde genç yaşta âşık olduğu sevgilisi Nazen'i yazmıştır. Kızı almasına ailesi rıza göstermediği için sevdiğine kavuşamamıştır. Muhabbet konusu dışında, devrin siyasi hadiselerine de yabancı kalmayan Mirze'nin "Millet" redifli bir koşması vardır.


AYIRMA

Sene qurban olum felek,

Dağları qardan ayırma.

Bülbüller oxusun bağda,

Heyvanı nardan ayırma.

 

Göyçekdi yarın gözleri,

Şirindir letif sözleri,

Cemi ehl-i merezderi

Sen xoş xeberden ayırma.

 

Axır ciyerimin qanı,

Çağırram derde loğmanı,

Mirze kimi növcavanı,

Zülfü şahmardan ayırma.

QALMIŞAM

Ay arifa ne belalı qul oldum,

Gece gündüz ahi-zara qalmışam.

Sahibsiz otaqda qeribe mehman,

Meyvesiz bağçaya, bara qalmışam.

 

Yalan olmaz şairlerin dilinde,

İşvesinde, emelinde felinde,

Leyli yarım qalıb Yemen elinde,

Mecnun teki men avara qalıxuşam.

 

Qurbet elde bağrı qan olan Mirze,

Egyar ile canı, can olan Mirze,

Arif meclisinde xan olan Mirze,

Ne olub keçele, kora qalmışam.

 

GÜZELLER

Yene bu günleri bayram günüdü,

Bürünüb yaşıla, ala gözeller,

Kelağay bağlayıp here başına,

Tirme örtüb qedd ü dala gözeller.

 

Olmaz sizin kimi qemzesi qanlar,

Alma yanaqhlar, qaşı kamanlar,

Gözel destenizi gören cavanlar,

Yeqin düşer özge hala, gözeller.

 

Huri, melek olabilmez size tay,

Işiq alır camahzdan erşde ay,

Qoyup yolunuzda Mirze Haqqı, say,

Deymesin boyuza bela gözeller.