Kazım Ağa Salik (Şıhlı,1781 - Şıhlı,1842)


19. yüzyıl âşıklarından olup, 1781 yılında Qazax bölgesinin Şıhlı köyünde dünyaya gelmiştir. Baba tarafından Şıxlı, anne tarafından ise Dilbaziler neslindendir. Her iki aile sadece Qazax bölgesinde değil, bütün Azerbaycan bölgesinde tanınmaktadır. Aileden çok sayıda ilim adamı ve sanatçı yetişmiştir. Şairin doğduğu Şıhlı köyünü de dedeleri imar etmişlerdir.

 

Kazım Ağa Salik, Türkçenin dışında, Farsçayı da mükemmel bilmektedir. Onun hakkında Feridunbey Köçerli araştırma yapmıştır.

 

Salik, halk edebiyatının koşma ve geraylı gibi türlerinde önemli şiirler söylemiştir. Divan tarzında da şiirleri bulunan Salik, Ali Şir Nevâî'nin tesiri altında kalmıştır. Azerbaycan şiirinde "reddü'l ecez" adlı şiir türünü edebiyata getirmiş ve bu türün ilk örneklerini vermiştir.

 

Salik'in şiirlerinde; hayata bağlılık, insanları ve hayatı sevme başlıca temalardır.

 

Kazım Ağa Salik, 1842 yılında, doğduğu ve hayatının tamamını geçirdiği Şıhlı köyünde vefat etmiştir.


HAVALANIBDIR

Ey şahin cilvelim, şungar şivelim,

Durna tek tellerin cığalanıbdır.

Xeste könlüm onu görenden beri,

Çıxıb asimane, havalanıbdır.

 

Ey lebleri nabat, dehanı püste,

Çeker hesretini bu dili xeste,

Xal deyil görünen ağ sinen üste,

Bir Qur'an herfidir, qaralanıbdır.

 

Deme ki, sevdiyim seni nihandır,

Sene aşiqliyim xelqe eyandır,

Deyibsen: busemin qiymeti qandır,

Almaq üçün biraz bahalanıbdır.

 

Çox da menden kenar gezme ay peri,

Sensen könlüm zövqü, dilim ezberi,

Guşe-yi kuyini bulandan beri,

Derd-i bidermanım devalanıbdır.

 

Meclisler ziveri gördüyün Salik,

Xaqani, Enveri gördüyün Salik,

Şairler serveri gördüyün Salik,

Gel gör sensiz nece gedalanıbdır.



DÖNÜBDÜR

Ey perizad, nedir yene qaşlarm,

Eyilib, uçları yaye dönübdür?

Ay qabağın şö'le verir gün kimi,

Yanaqların bedr aya dönübdür?

 

Kemer kimi sarmaşaydım beline,

Hena kimi üz sürteydim eline,

Meğer nabat tökülübdür diline?

Dodaqların ter halvaya dönübdür.

 

Sallananda sanasan ki, xan gelir,

Ayine endamlı alişan gelir,

Danışanda mürde cisme can gelir,

Meğer nitqin Mesihaya dönübdür?

 

Gövde ayı her dem nöqsana saldın,

Sergerdanlıq çerx-i dövrana saldın,

Yusif kimi meni zindane saldın,

Meh camalın Züleyxa'ya dönübdür.

 

Sensen axır şux ü şengi Salikin,

Sensiz qırılıbdır hengi Salikin,

O gördüyün gülgez rengi Salikin,

Saralıban kehrebaye dönübdür.

 

GAZEL

Cahan, Salîk, bize çünki fenadır,

Duadır xeyrimiz, ancaq fenadır.

 

Ne sim ü zer qalıb baqi, ne emlak,

Tefaxür etmesin her kim qinadır.

 

Başın qovğasıdır tac-i mükellel,

Ecel baxmaz müressedir, minadır.

 

Bina-yi axiret tut, ey berader,

Temamı bunların çün bibinadır.

 

Ağarmış saqqalım, ger sürx görsen,

Dü çeşmim qanıdır, sanma henadir.