Mirze Beyler (Zod, 1837 -Zod, 1919)


19. yüzyıl âşıklarından olup 1837 yılında Göyçe bölgesinin Zod köyünde doğmuştur. 1919 yılında vefat eden Mirze Beyler, aydın bir ailenin çocuğu olup, Azeri Türkçesinin dışında, Arapça, Farsça, Rusça ve Fransızcayı da bilmektedir.

 

15 yaşlarında şiir yazmaya başlayan Beyler, halk şiirinin koşma, geraylı ve tecnis ile divan şiirinin gazel ve muhammes dallarında başarılıdır.

 

Şemkirli Âşık Hüseyin ve Göyçeli Âşık Eles-ger'le dostluk kuran Mirze Beyler, onlar için de şi-irler söylemiştir.


 

DEYİL Mİ?

Ne baxırsan hezin hezin, şikeste,

Ezizim, bu canlar senin deyil mi?

Gece gündüz emek çekib tikdiyin,

Dolu xanimanlar senin deyil mi?

 

Haqqın kereminden hazır tapılmış,

Plan çekib başı başa çatılmış,

Teze teze can-i dilden yapılmış,

Bu köşk ü eyvanlar senin deyil mi?

 

Sensen bizim üçün Cennet hurisi,

Ya da göyde meleklerin birisi,

Bu görünen mal ü qoyun sürüsü,

Hesabsız heyvanlar senin deyil mi?

 

Lale-yi hemralar, gül-i yemenler,

Müetterdi, gül ü reyhan, süsenler,

Yaz gelende çiçek açan çemenler,

Cennet-i rizvanlar senin deyil mi?

 

Tazaca ağaçlar ulduz sanında,

Göyermiş her biri öz mekanında,

Sağında solunda, evin yanında,

Bağca, gülüstanlar senin deyil mi?

 

Ucadan alçağa suyun yendiren,

Tahılı, qelleni, una dönderen,

Araba araba taylar gönderen,

Qoşa deyirmanlar senin deyil mi?

 

Her gün sail xirmeninden pay alar,

Dolu samanlıqlar, qoşa tayalar,

Sarıxlı yüzlükler, halal mayalar,

Saxlanan pünhanlar senin deyil mi?

 

Hid metinde duran can-i dil ilen,

Gelem tutan birbirinin elilen,

Öz evinde d ör d milletin dililen,

Oxuyan oğlanlar senin deyil mi?

 

Nece ki xestesen, xesteyik bizler,

Allah'dan gözümüz sefalar gözler,

Qulluğunda duran gelinler, qızlar,

Cemi növcavanlar senin deyil mi?

 

İnşallah bulursan sefa canında

Durarsan, gezersen xanimanında,

Atalı oğullu senin yarırlıda,

Boynunu bükenler senin deyil mi?

 

Allah'dan dileyen dad ü feryadlar,

O ism-i, e'zemler, müqeddes adlar,

Qohumlar, qardaşlar, bigane yadlar,

Haqq'a yalvaranlar senin deyil mi?

ELESGER 

Güşe-yi sehrada, tenha nişinde,

Sen ki yazdın bu unvanı Elesger.

Çillenin gününde, qış mövsümünde,

Bahar etdin zimistanı, Elesgerî

 

Nameniz qelbimi xeyli oyatdı,

Metlebi  mövzundu, xub kelamatdı,

Yusif’in köyneyi Yequb'a çatdı,

Abad etdi bu Ken'an'ı, Elesger!

 

Aşiqem men senin ihtilatma,

Nezmine, ferdine, xoş ebyatına,

Aferin, aferin, esli zatına,

Sen ise Hafiz-i sani, Elesger!

 

Gerçi mülebbisen ev libasında,

Şahidem, şaribsen Haqq'ın tasında,

Bu Azerbaycan'da, Türk arasında,

Senin kimi şair hanı, Elesger!

 

Hazıram durmağa men qulluğunda,

Gezmemişem namerd sağı, solunda,

İmtahandan çıxan dostun yolunda,

Esirgemem, bülah canı, Elesger.

 

Biraz mehebbete sedaqetim var,

Şövgile hevese iradetim var,

Sana bir xelvetce şikayetim var,

Yaxşı saxla o pünhani, Elesger!

 

Nesihet saxla sen gel, bu sözleri,

Her bir ad tez almaz esi cövheri,

Çox ucuz satırsan la'li gövheri,

Vesf edirsen her sözmanı, Elesger!

 

Yetene refiğ ü yoldaş deyirsen,

Keçene sirr verib sirdaş deyirsen,

Üzüne gülene qardaş deyirsen,

Yaxşmı yamanı tanı, Elesger!

 

Eceb nezm xoş efradı yazıbsan,

Vesfe layiq müemmam yazıbsan,

Leqebi buraxıb adı yazıbsan,

Unutmaram bu zebanı, Elesger!

 

Sehv etdim leqebim seyre sığışmaz,

Lefzi segil salar, behre sığışmaz,

İnşallah qezebe, qehre sığışmaz,

Efv eyle sen bu nöqsanı, Elesger!

 

Teveqqe edirem salma qeyl ü

Bu gelen gelmeden olma keçheyal,

Eğer oxumasan şüğlüzümme qal,

Her meclisde bu dastanı, Elesger!

 

Oxusan kelamı, barı ehsen de!

Eğer beyenmesen, bir dehi sende!

Beş özünden desen, bir de menden de!

Tek almaynan bu meydani, Elesger!

 

Men bele senete mahir deyilem,

Baxma öz özüme fahır deyilem,

Herşend ki, yazıram, şair deyilem,

Bağışlarsan bu Mirza'm, Elesger!