Mirzecan Mededov (XIX. yüzyıl)


19. yüzyıl âşıklarındandır. Karabağ'ın Çanakçı köyünde doğmuş olan Mededov, Ermeni asıllı olup, Âşık Peri'nin çağdaşıdır. Ermeni asıllı olmasına rağmen Azeri Türkçesi'yle çok sayıda şiir söylemiştir. Uzun yıllar Tiflis'te Şark dilleri tercümanlığı yapan Mirzecan devrinin ünlü kişileriyle dostluklar kurmuş; bu arada klâsik Azerbaycan medeniyeti, kültürü ve edebiyatı ile yakından ilgilenmiştir.

 

Mededov, şiirlerinin çoğunu çağdaşı Aşık Peri'ye ithaf etmiş, gazel şeklinde söylediği şiirinde Aşık Peri'ye tutkunluğunu dile getirmiştir.

 

Geraylı, koşma ve gazel türlerinde şiirler yazıp söyleyen Mededov; koşmalarıyla ün salmıştır. Koşmalarında, sevgilisinin vefasızlığı, yalnızlık, dert ve bu dertlere derman bulamama gibi konulan işlemiştir:

 

Müjganınla tökdün qanım,

Apardın din ü imanım,

Sene qurban şirin canım,

Derdlere dayanan yarım.

 

Edebî sanatları ustalıkla kullanan Mededov, Azerbaycan âşık şiirindeki çok sayıda Ermeni asıllı şairlerin önde geleni erindendir.


CANIM

Nece dozsun bu dertlere,

Menim bu bîçare canım.

Veteninden, yar yanından,

Olubdu avara canım.

 

Ebes yerden çekme aman,

Sağlığına gelmez güman

Ne tebib var, ne de derman,

Sen teki bîmara canım.

 

Yox vefa, hergiz, hemdemde,

Günüm pis keçecek qemde,

Tamam el söhbetde, demde,

Sen oldun bîkarara, canım.

 

Mirzecan'ı etme heves,

Bu dünyadan te'mini kes,

Qoymurlar çekesen nefes,

Dönübsen divara canım.

BENÖFŞE

Sen, boynu burulu varıb yanına,

Söyle derd-i dilim yara, Benöfşe,

Bir gördü, axırda qıldı sernigun,

Erz eylersen, o xunhara Benöfşe.

 

Aparsalar seni, yar otağına,

Qafil olma, bax sen, sol u sağma,

Üz sürtüb zülfüne, de qulagına,

Salmasın aşiqi nara, Benöfşe.

 

Neylesin men kimi feqir endelib,

Sen gozel benöfşe, olgilen hebib,

Eğer sen de mene, olasan reqib,

Görüm, günün keçsin qara, Benöfşe,

 

Bundan artıq yoxdu, sene bir cavab,

Layiq deyil, etmek, aşiqe ezab,

İstersen edesen dünyada sevab,

Ele Mirzecan'a çare, Benöfşe.

 

GÖZLERİN

Dağıdır huşumu, alır canımı,

Her baxanda o mestane gözlerin.

Çekibdi üstüme, xençer-i xunriz,

Batacaqdı qızıl qane gözlerin.

 

Bilirem, bilibdi qemin illetin,

Qoy çekmesin heç şadlıgın, minnetin,

Çünki bilmiş ağlamağın, lezzetin,

Qoy ağlasın, yane yane gözlerin.

 

Bulunmaz menûmçün, bir yahşi hemdem

Erzimi yetire yare demadem

Birce baxa men, gözdn yaş tökem

Belke ola derdin gana gözlerin.

 

Eylersen axırda sen meni Sen'an,

Dönerem dinimden, ger versen ferman,

Bilirsen edecek canını qurban,

Baxsa eğer Mirzecan'a gözlerin.