Növres İman (Göyçe, 1903-?)


20. yüzyıl âşıklarındandır. 1903 yılında Göyçe bölgesinin Ağkilise köyünde doğmuştur. Bazı kaynaklarda İman'ın doğum tarihi 1906 olarak verilmektedir (Azerbaycan Âşıkları II, Baku 1930, 168). Ünlü Azeri âşığı Elesger'in kardeşinin oğludur. Genç yaşlarında okula devam etmiştir. Arapça ve Farsçayı da bilmektedir. Bir müddet öğretmenlik yaptıktan sonra bu vazifeden ayrılarak âşıklığa başlamıştır. Halk şiirinin bütün şekillerinde şiir söylemiştir. Âşıklar arasında Növres İman da üstad olarak kabul edilmiştir. Onun şiirleri sevilmiş ve halk arasında yayılmış olup yıllarca dillerde ezbere okunmuştur. Şiirleri arasında yer alan muammalarını kimse çözememiştir. Koşmaları oldukça başarılıdır.


YAR QALA

Ne keçdi cesedin çetin çengele,

Ger canın ateşe, qala, yar, qala.

Hesret ilen derdin yazan dal dala,

Çeker senin teki qala, yar qala.

 

iyit getse, cenk içinde at alar,

Xedengini gene içinde atalar,

Çeker derd ehlinin derdin atalar,

Çetindi zindanda qala, yar qala.

 

Çerx herlendi, qara gelin sene yaz,

Xetalı gerdişden axtar sen ayaz,

Növres İman desin derdini sene, yaz.

Hesreti sinende qalayar qala.



 YANANI GÖZLE

Serefraz gezirsen, büllur otağda,

Uzuğda oduna yananı gözle.

Hedyan danışmayan ağır yığnaqda,

Ya namusu gözle, ya nam gözle.

 

Cesed üste teşbeh olar zaya da,

İsteyirler nifrin eyler zay ada,

Mehebbet ehlinin eşqi ziyada,

Ateşi ürekde yananı gözle.

 

İman, dilinde cem saxlar hasarı,

Kemend elde, xedengini ha sarı,

Çekende naqqaşı sirr hasarı,

Dedi vaxta teki yananı gözle.

 

SİNAYESİNE

Axtaran derince deryalar tekin,

Ders aldı, yetişdi sin ayesine.

Çetin yaralıdı, candan el çekin,

Sağalar yetişse sineyesine.

 

Laçm seyre çıxar, qaz alar neden?

Neden qeder geler, qezalar neden?

Şirince yaxşıdı qazalar neden,

Yaxınca gerekdi sîn ayesine.

 

Seyyadlar seyreder dağlar serinde,

Qışda gerdiş eyler dağlar serinde,

Derd ehli İman'ın dağlar serinde,

İster ki, sineden sinayesine.
AY MARAL MARAL

Ovsuncusan menle derde yarışan,

Ovsun sal dağlara, ay maral maral.

Endelib gülüşen, bağca barışan,

Zenbursan sinemden ay maral, maral.

 

Durubsan qarşimda her zaman gözel,

Vurubsan sineme her zaman göz el,

Seslenib "gel" deyer, her zaman gözel,

Gezir göz önümde ay maral maral.

 

Seyyad geler sende keçer kemende,

Yönüm düşüb dağa, keçer kemende,

Növres İman sende keçer kemende,

Seslenib gel deyir ay maral maral.

 

YASİNEM AĞLAR

Menim Kür taleim, bu gec iqbalım,

Pozulan könlümün yasinem ağlar.

Günbegün qarışıq keçen ahvalim,

Dilimde oxunan yasinem ağlar.

 

Qehrim çoxdu, sen de qurma ayalar,

Ecel gelse, vaxtsız canım ay alar,

Düşende yadıma eziz, ayalar,

Ah çeker gözlerim, ya sinem ağlar.

 

Növres İman, könlüm alsa yar alı,

Geydirib qeddine qemden yar, alı,

Maral südlü, vaxtsız ovçu yaralı,

Deyer, vaxti gözle yasinem ağlar.
 

VAR

Yaralı gelmişem fani dünyaya,

Menim sağalmağa dermanım mı var?

Ezrayıl gelecek canım almağa,

Onu vermemeye fermanım mı var?

 

Sene qurban olum, a mehribanim,

Bu qem ü möhnete nece dayanım,

Kim bile derdimi, kim kese yanım,

Menim Elesger'im, Qurbanım mı var?

 

Menim ahım erş ü semanı tutar,

Sen meni eyledin Sen'an'dan beter,

Bu hicran odundan İman'i qurtar,

Yolunda sadağa bir canım mı var?