Sarı Âşıq (17. Yüzyıl)


17. yüzyıl âşıklarından olup, doğum ve ölüm tarihi belli değildir. San Âşıq'ın mezarı Karabağ'ın Zengezur bölgesinin Gülebürd köyü yakınlarındadır? Mezar taşma Sarı Âşıq'ın hayalî resmi de işlenmiştir. Arkeologlar 1927 yılında mezarını açarak, onun 17. yüzyılda yaşadığını ispatlamışlardır.

 

Sarı Âşıq'ın hayatı etrafında "Yaxşı ve Âşıq" adlı bir halk hikâyesi teşekkül etmiş olup, Azerbaycan sahasında bu hikâye etrafında pek çok çalışma yapılmıştır.

 

Sarı Âşiq, Azerbaycan âşık şiirinde bayatılarıyla tanınır. O, âdeta, "maniler kadınların işidir" diyenlere meydan okurcasına mani tarzında şiirler söylemiştir. Bayatılarında cinası ustalıkla kullanmıştır. Sarı Aşıq'ın bayatılarını sadece sözlü kaynaklarda değil, cönklerde de bulmaktayız? Manilerinde ahlâkî konulara ağırlık vermiştir. Yine şiirlerinde atasözleri ve hikmetlerden de istifade etmiş, onları ustalıkla kullanmıştır.

 

Edebî sanatlardan teşbih ve cinas sanatını ustalıkla kullanan Sarı Âşıq; şiirlerinde büyük ölçüde sevgi konusunu işlemiştir.


GELMEDİN

Ve'de verib mene, gellem demişdin,

Gözüm qaldı intizarda gelmedin.

Sensiz menim ağlamaqdi munisim,

Mensur kimi qaldım darda, gelmedin.

 

Elif qeddim eydi hicran melali,

Nece xem eylemiş qaşın hilali,

Saldı meni qeme zülfün xeyalı,

Meni qoydun eşk barda gelmedin.

 

Men ele Aşıq'em ey ve'de xilaf,

Nize-yi ahundan çerx olar şikar,

Bele olar ay bîmürvet, nâinsaf,

Getdi elden ixtiyar da gelmedin.

 

GÖZLERİN

Eyibdi qeddimi qaşların tağı,

Gesd eleyib şirin cana gözlerin.

Bu qeder şux baxib aşiq öldürme,

Heyifdi batmasın qana gözlerin.

 

Camalın şö'lesi göneşden e'la,

Seni gören nece olmaz mübtela,

Qemze-yi celladın, xedengin bela,

Rehm elemez heç insana gözlerin.

 

Gözellikde sensen bugün yegane,

Canım qurban olsun sen tek canane,

Yıxar Aşıq evin neler virane,

Dolananda her bir yana gözlerin.