Zabit (XIX. yüzyıl)


19. yüzyıl âşıklarından olup, asıl adı ve hayatı hakkında bilgimiz yoktur. Zabit, muhtemelen mahlasıdır.

 

Bazı kaynaklar, Gazalı bölgesinin Hacıemirli köyünde yaşayan Nebi Efendi Zabit'in, âşığımız olabileceği üzerinde durmaktadırlar.

 

Seki doğumlu olduğunu söyleyenler de vardır. Bazı kaynaklar onun Rus ordusunda subaylık yaptığını ve bu sebeple "Zabit" mahlasını kullandığını ileri sürerler.

 

Medrese tahsil yapan Zabit; hem halk, hem de klâsik şiir tarzlarında söylemiş ve yazmıştır. Bunların ikisinde de başarılı olan Zabit, kelimeleri ustalıkla kullanmıştır.

 

Atasözleri ve hikmetli sözlerden de istifade eden Zabit, bir dörtlüğünde şöyle demektedir:

 

Bir meseldir, her ağacta bar olmaz,

Tur dağı tek her dağ lalezar olmaz,

Cefa çekme bivefadan yar olmaz

Gedip bir doğru yar tutsana bülbül

 

Şiirlerinin ana teması muhabbettir. Mani tarzında da şiirler yazan âşık; bunlarda da başarılıdır.



BÜLBÜL

Seher seher dad ü feryad edince,

Varıb bağ küncünde yatsana bülbül.

Eğer vefalısan, sen de menim tek,

Bulanıb qanma batsana bülbül.

 

Bir meseldir, her ağacda bar olmaz,

Tur dağı tek, her dağ lalezar olmaz,

Cefa çekme, bîvefadan yar olmaz,

Gedib bir doğru yar tutsana bülbül.

 

Eger yarın bir bîvefa yar ise,

Sübh ü şam çekdiyin ah u zar ise,

Ferhad ü Mecnunca derdin var ise,

Getirib derdime qatsana bülbül.

 

Bîvefadan ötrü çekme ah u zar,

Necin ehvalma olmaz eşkibar,

Seher seher ağlayanda zar zar

Zabit'e bir xeber versene bülbül.

KEF, KEF, KEF

Könül, qalx, durma, coş, coş, coş

Tökkilen ateş, kef, kef, kef,

Melekler oldu top, top, top,

Qurubdu taza sef, sef, sef.

 

Mehemmed, azca yat, yat, yat,

Var me' raca minib at, at, at,

Cebrayıl durma, get, get, get,

Gelir avaza ref, ref, ref.

 

Üzünde hindu xal, xal, xal,

Geyinmiş yaşıl al, al, al,

Di mütrüb, durma, çal, çal, çal,

Yaraşır saza def, def, def.

Bu dünyada quru ses, ses, ses,

Gelir reqibi nes, nes, nes,

Desem şu xalqıda pis, pis, pis,

Olur şahbaza sef, sef, sef.

 

Zabit dese yar ox, ox, ox,

Deme lalayi yox, yox, yox,

Günahı bihed çox, çox, çox,

Ede feyyazı evf, evf, evf.

BU

Dedim, ey nazenin qaşların yaydı,

Dedi, qövs-i qüzeh kamanıdı bu.

Dedim, dost camalın te'n eder aya,

Dedi, gözelliyin nişanıdı bu.

 

Dedi dilber, men sevmişem ha seni,

Dedi, nesib etse yaradan qeni,

Dedim, sine üste algilen meni,

Dedi, merd iyidler meydanıdı bu.

 

Dedim, sallanışın min cana deyer,

Dedi, belke huri qılmana deyer,

Dedim, qoynun içi rizvana deyer,

Dedi, aşıqlarm mekanıdı bu.

 

Dedim, zülfün mat eyledi sünbülü,

Dedim, sen ne bildin ağılsız deli,

Dedim, açılıbdı camalm gülü,

Dedi, fesl-i bahar zamanı bu.

 

Dedim, sen Zabit'e etgilen vefa,

Dedi, men aşiqe vermenem cefa,

Dedim lebin emen, bulur mu sefa,

Dedi, xestelelerin dermanıdı bu.