Fövc’ül Füsehâ Meclisi


 "Fövc'ül-Füsehâ" (Nâtıklar Meclisi) edebî mec-lisi, tahminen 185Û'de Lenkeran'da, şair Mirze İsmayıl Gasir'in teşebbüsüyle teşkil edilmiştir. Meclisin kırka yakın üyesi olmuş, toplantıları genellikle meclis üyelerinden Usta Hüseyngulu Şûri'nin ve Müellim Molla Möhsün'ün evinde ger-çekleştirilmiştir. Kaynaklarda verilen bilgiye göre, meclis üyeleri her haftanın cuma günleri bir araya gelir, yeni şiirlerini okur yahut şiirleşme ve nazire yazmakla meşgul olurlarmış. 

"Fövc'ül-Füseha" edebî meclisinin toplantıları XIX. yy. sonuna kadar yani meclisin kurucusu Gasir'in ölümüne kadar devam etmiş, buraya Lenkeran edebiyat meraklılarının iki üç nesli katılmıştır. 

Meclisin kurucusu MİRZE İSMAYIL AHUNDZÂDE-GÂSİR, 1805'te Kuzey Azerbaycan'ın Ağdaş bölgesinin Leki köyünde doğmuş, gençlik yıllarını Güney Azerbayeanın Eher ve Tebriz şehirlerinde yaşamış ve buradaki medreselerde tahsil almıştır. Sonraları Lenkeran'a göçerek öğretmenlik faaliyetiyle meşgul olmuştur. Klasik üslûpta, Azerî Türkçesi ve Fars dilinde yazmıştır. Edebî eserleri gazel, kaside, muhammes, mersiye şiirleri, koşmalar vs. oluşmaktadır. Gâsir 1900'de, Lenkeran'da vefat etmiştir. 

MOLLA FETTAH SEBHAN, 1813'te Lenkeran'ın Gomşevan köyünde doğmuş, 1898'de Lenkeran şehrinde ölmüştür. Eserlerinden pek az örnek kalmıştır. Şiirlerinden, dinî tahsil aldığı anlaşılmaktadır. 

Meclis üyelerinden ELEKBER ÂCİZ, 1836'da Güney Azerbaycan'ın merkezi olan Tebriz şehrinde doğmuş, burada medrese tahsili almıştır. Sonraları göçüp Lenkeran'a gelmiştir. Tamamlanmamış bir "Divan-ı" mevcuttur. 1899'da Lenkeran'da vefat etmiştir. 



MİRZE ELEKBER MÜHEKKİR
, 1867 de Lenkeran'da doğmuştur. Hayatı boyu esnaflıkla uğraşmış, tahsil yapamamıştır. Lakin elde kalmış şiirlerinden fıtraten kıvrak bir zekâya sahip olduğu gözükmektedir. 1917’de vefat etmiştir. 

MİRZE İSA HEYÂLÎ, Lenkeran'a Güney Azerbaycan'dan göçüb gelmişti. Tahminen 1850'de, Er-debil'de doğmuş, orada medrese bitirmiştir. 189Tde Lenkeran'a yerleşerek önce hocalık, daha sonraysa ticaretle uğraşmıştır. Heyâlî, "Fövc'ül-Füseha"nın son dönemindeki en faal üyelerinden biri olarak tanınmaktadır. Gazeller, mizahî şiirlerle bir arada, XIX. yy. Tebriz ve Erdebil şairleri hak-kında bilgi veren ve onların eserlerinden örnekleri ihtiva eden "Kitab-i Heyaliyye" adlı tezkirenin de müellifidir. Hayalî 1917'de Lenkeran'da vefat etmiştir.

USTA HÜSEYNQULU ŞÛRİ, 1826'da Lenkeran'da doğmuş, 1894'te burada ölmüştür. Mollahane tahsili görmüş, lakin hayatını kunduracılıkla sürdürmüştür. Şiire, edebiyata hayranlığı ile tanınmıştı. Meclisin çoğu toplantıları onun evinde geçirilmişti.