Abdulkadir Merâgî (Meraga, 1353 - Herat, 1435)


Hoca Abdülkadir İbn Gaybi Hafız Meragî; dâhi bir musikî teorisyeni, şarkıcı, şair ve ressamdır. Musikî sahasında Sefieddin Urmevi'nin halefi idi. Güzel ud çaldığı da söylenir. Bir çok yeni tasnifler yaratmıştır. 1353 yılında doğmuş olan Abdülkadir, 1435 tarihinde Herat'ta taun hastalığından ölmüştür. O, bazen Tebriz'de Şeyh Üveys'in; bazen Semerkant'ta Timur'un; bazen Tebriz'de Miran Şah ve Halil Sultan'ın; bazen de Herat'ta Şahruh'un sarayında bulunur; hürmet ve saygıyla karşılanır. "Megasid'ül-Elhan", "Camey'ül-Elhan", "Kenz'ül-Elhan" başta olmak üzere pek çok eseri vardır. O, aynı zamanda Sefieddin Urmevi'nin yazdığı "Edvar" adlı eseri de tercüme ve şerhetmiştir. Azerî Türkçesiyle yazdığı bir şiirini buraya alıyoruz:


Qazel
Ey can-i cahan, behr-i sefa, bizni unutma, 
Vey mâh cebin, mehr-liqâ bizni unutma,
Ey cihanın canı, sefa denizi bizi unutma. Ey ay gibi parlak alınlı, güneş yüzlü sevgili; bizi unutma.

Heqden dileyür can ü könül ömrün uzağı, 
Virdim budurur sübh ü mesâ: bizni unutma.
Can ve gönül, ömrümden uzak olan sevgiliyi Hak'tan diliyor. Sabah akşam ağzımdan düşmeyen söz "bizi unutma "dır.

Ol dem ki, şehâ, verse yüzün hüsn zekâti, 
Ger olmiye hâzır bu gedâ, bizni unutma.
Ey şah, yüzün güzelliğinin zekatını vereceği zaman bu yoksul hazır olmayabilir, bizi unutma.

Ayrılmadı canım qılıc ile eşiqinden, 
Ger çerx-i felek qıldı cüda, bizni unutma.
Canım, kılıçla bile aşığından ayrılmadı. Eğer felek çarkı bizi ayrı düşürürse bizi unutma.

Vardır keremünden bu qeder bizge teveqqe, 
Ger saldu cüda bizni qezâ, bizni unutma.
Cömertliğinden bize bu kadarcık rica vardır. Eğer kader bizi ayrı düşürürse, bizi unutma.

Biz ömrünü ez Heq dilerüz çün be duâha, 
Sen eyş qıl ü rûh-fezâ, bizni unutma.
Biz ömrü dualarla Hak'tan dileriz, o halde sen eğlen, ey canlılık veren sevgili bizi unutma.

Hicran qıladur her nefesi sinemi mecruh, 
Bir qıl bu cerâhetğe deva, bizni unutma.
Her zaman göğsümü ayrılık yaralar. Bu yaraya bir kerecik deva ol ve bizi unutma.